Bu sayfadaki içerik, Adobe Flash Player'ın daha yeni bir sürümünü gerektiriyor.

Adobe Flash player Edinin

Verimlilik Haftası


Verimlilik Haftası


Verimlilik kültürünü yaygınlaştırmak ve bu kavrama ilişkin kamuoyu oluşturmak amacıyla 1992 yılından bu yana düzenlemekte olan “Verimlilik Haftası” etkinlikleri ile değişik toplum kesimlerine ulaştırmak amacıyla düzenlenmektedir.

K üreselleşmenin etkisiyle oluşan yoğun rekabet ortamının, kaynakların akılcı ve etkin kullanımının, insan gücünün ve ileri teknolojiye dayanan üretim yöntemlerinin önemini artırdığını, gönenç düzeyinin yükselmesinde ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasında verimlilik ilkesinin gözetilmesini zorunlu kılmaktadır.

Kaynakların azaldığı, buna karşılık gereksinimlerin arttığı dünyada, başta insan kaynağı olmak üzere, varolan kaynaklarını en verimli biçimde kullanabilen ve üretkenliği artıran yeni teknolojilerden yararlanılabilen ülkelerin gelişebildiği bir dünyada, kalkınmanın belirleyici ögesi ve itici gücü olan verimliliğin artırılması, ancak uzun erimli politikalarla, akılcı, yenilikçi ve çağdaş yönetim anlayışıyla olanaklıdır.

Verimlilik Kavramı ve Anlamı

“Prodüktivite” yaklaşık 200 yıldan beri kullanılagelen bir sözcük olup, Fransızca’da “produire” (üretmek) mastarından türetilmiştir. Türkçeye tam karşılığı aktarılmak istenirse “verimlilik” veya “üretme yeteneği” olarak ifade edilebilir. Prodüktivite, üretkenliğe elverişli nitelikler taşıma anlamına gelmektedir. Oysaki verimlilik, üretkenliğe elverişli durumu anlatmaktan çok, iktisadi faaliyetlerden elde edilen sonuçların ölçülerek, karşılaştırılarak ortaya konduğu olumlu bir sonucu vurgulamaktadır. Ancak prodüktivite ve verimlilik kelimelerinin eşanlamlı olarak kullanıldığı görülmektedir.

Çeşitli yazar ve kurumlar verimliliği şöyle tanımlamışlardır:

-Hammadde ve işçiliğin yararlı mal ve hizmetlere dönüşme oranı.
-Çeşitli kaynakların kullanılışındaki etkenliği saptayan bir ölçüt.
-Ekonomik sistemin, malların tüketiciye ulaşması sürecindeki başarısının ölçütü.
-Kaynakların, insanların gerek duyduğu mal ve hizmetlere dönüştürülmesindeki etkenlik.
-Değişme gücü olan mal ve hizmet üretme yeteneğinin ölçüsü.
-Kullanılan kaynaklar karşılığı elde edilen çıktı miktarı.
-Belli üretim faaliyetleri için çıktılar ile girdiler arasındaki oran.

Verimliliğin Önemi

Verimlilik daha üstün, daha iyi, daha huzurlu bir hayat sağlamak için, var olduğu günden bu yana çaba gösteren insanoğlunu, bu amaçlara ulaştıracak, üretim sürecinden beklenen sonuçları daha olumlu hale getirecek bir araçtır. En genel tanımlamaya göre; verimlilik üretim sürecine dahil edilmiş öğelerin, birbirleriyle karşılıklı etkileşimleri sonucunda, elde edilen çıktıyı optimal noktaya çıkaracak bir miktar (kantite) ilişkisi içerisinde olmalarıdır. Buradan anlaşıldığı gibi verimlilik; hizmet veya mal üreten bir sürecin, ürettiği çıktı ile bu çıktıyı elde etmek için kullandığı girdi (kaynaklar) arasındaki ilişkiler bütünüdür.

Sınırsız ihtiyaçları karşılayacak kaynakların kıt olması bunların en iyi şekilde değerlendirilmesini gerektirmektedir. Eski iktisat kitaplarında kıt kaynak sayılmayan temiz hava, temiz su, temiz çevre artık kıt kaynak sayılmaktadır. Genel anlamda verimlilik insanın mükemmele ulaşma çabasının bir sonucudur. ILO 2 Ekim 2000’de düzenlenen forumda verimlilik  “kullanıcıların talep ettiği ürün ve hizmetlerin hangi etkinlikte üretildiğini” belirleyen bir kavram olarak tanımlanmaktadır. Burada önemli olan talep edilen mal ve hizmetleri üretmek ve bu üretim sırasında kaynakları etkin olarak kullanmaktır. Talep edilmeyen bir ürün üretiliyorsa etkinliğe bakılmaksızın girdilerin israf edildiğini söylemek mümkündür.  Eğer etkinlik ihmal ediliyorsa mamulün üretim maliyeti ne kadar düşük olursa olsun verimli olunmadığı sonucuna ulaşılabilir. Bu aşamada çıktıyı büyütme ya da girdiyi azaltma durumu söz konusu olmaktadır. Üretim sırasında yapılan üretim planına göre mevcut durum belirlenerek hedefler saptanır ve verimlilik programı yapılır. Daha sonra verimlilik ölçümü yapılarak gerekli iyileştirmeler gündeme getirilir. Bütün bu süreçlerde nitelikli elemanlar oldukça önemli olmaktadır.  Verimlilik konusu büyük ölçüde üretimdeki emek faktörüne bağlıdır. Diğer tüm üretim faktörleri açısından da verimlilik söz konusu olmakla birlikte emek verimliliği yapılan verimlilik tartışmalarında en önemli yeri tutmaktadır.

Verimliliğe Yakın Kavramlar

Verimlilik, verim, karlılık, ekonomiklik, etkenlik ve etkililik kavramlarıyla yakından ilişki içerisindedir. Verimlilik kavramı ile ilişkili, ancak aynı anlama gelmeyen bu kavramların, çoğunlukla verimlilik ile aynı anlamda kullanıldıkları gözlenmektedir. Bu nedenle, söz konusu olan kavramlara en genel tanımlarıyla açıklık getirmekte fayda vardır.

Verim: Çoğu kez üretim süreci sonunda elde edilen çıktının büyüklüğü olarak  anlaşılmaktadır.  Ton, metre vb. fiziksel birimlerin yanı sıra, parasal birimlerle de tanımlanır.

Ekonomiklik (İktisadilik): Belirli bir dönem sonunda elde edilen satış hasılatının bu dönem boyunca yapılan harcamaların toplamına bölünmesiyle hesaplanabilen bir orandır.

Etkenlik: Üretim süreci sonunda elde edilen çıktının, elde edilmesi beklenen standart  çıktıya oranıdır. “Yararlı çıktı sağlamak için kaynakların ne ölçüde etkili kullanıldığı” şeklinde de tanımlanabilir.

Etkililik: Belirli bir dönem sonunda başlangıçta herhangi bir biçimde tanımlanmış  amaçlara   ulaşabilme derecesi olarak belirlenmektedir. Sayısal olarak tanımlanabileceği gibi çeşitli nitelemelerle de ortaya konulabilir. “Gerçekleşmesi mümkün olana kıyasla gerçekleşen”  şeklinde de tanımlanabilir.

Karlılık: Belirli bir dönem sonunda elde edilebilen karın bu dönem boyunca kullanılan  sermaye değeri toplamına bölünmesi ile hesaplanabilen bir orandır.

Verimliliğin tanımlanmasında ve ölçülmesinde dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta, karlılık ile verimliliğin birbirlerinin sonuç ve sebepleri olmayabilecekleri ve aralarında doğrusal bir bağıntı kurulamayacağıdır. Fiyat artışları yüksek karlar getirebilir ama işletmede verimlilik düşüyor olabilir. Bunun tam tersi de doğrudur; verimli üretilen her mala olan talep yüksek olmayacağından, kimi durumlarda artan bir verimliliğe rağmen, kardan söz edilemez.
Dikkat edilmesi gereken bir başka konu, maliyetlerde sağlanacak bir düşüş ile her zaman verimliliğin artırılacağını düşünmenin, bir işletmeyi yanlış kararlara sürükleyebileceği gerçeğidir. Çoğu kez iyi planlanmadan gerçekleştirilen maliyet düşüşlerinin ardında, ürünün kalitesinde azalma yatar. Piyasa koşullarının gittikçe daha zorlaştığı ve gümrük duvarlarının ortadan kalktığı zamanımızda, verimlilik kavramının kalite ile olan ilişkisi gittikçe sağlamlaşmaktadır. Burada söz edilen yalnızca ürünün değil aynı zamanda yönetimin, işgücünün ve çalışma koşullarının kalitesidir.

Verimlilik Çeşitleri

Verimlilik, küresel olarak ya da üretim faaliyetlerine katılmış faktörlerden her biri için ayrı ayrı hesaplanması mümkün bir kavramdır. Verimlilik, firma içinde olduğu kadar, herhangi bir iktisadi faaliyet dalının tamamını kapsayan düzeyde –söz gelimi demir-çelik üretiminde, otomotiv sanayiinde, dokumacılıkta, tarımsal üretimde, vs. – ele alınıp hesaplanabilir.

Üretim sürecinin devamı ve çıktıların elde edilmesi için gerekli olan kaynaklar çeşitlilikleri ve – üretime, dolayısıyla verimliliğe olan katkılarının etkenliği açısından – işletmeden işletmeye farklılık gösterirler. Üretim sürecini oluşturan faktörler birden fazla olmasına rağmen, bu faktörlerin yalnızca birisine göre yapılacak bir verimlilik ölçümü gerçekten uzak ve yanıltıcı olacaktır.

Birim zamanda, örneğin bir günde, bir ayda ya da bir yılda, üretilen mal ya da hizmetin büyüklüğü ölçülerek, onu üretmek için kullanılan kaynağın ya da kaynakların miktarına bölünürse, verimlilik oranına ulaşılır. Çeşitli hesaplamalar sonunda bulunacak verimlilik oranları ya da katsayıları, tek başlarına pek fazla anlam ifade etmemektedir. Bu oranları karşılaştırmalı olarak değerlendirmek gerekmektedir. Söz konusu karşılaştırmalar ise bir işletmenin çeşitli bölümleri, değişik işletmeler, sektörler ya da ekonomiler arasında yapılabileceği gibi, tek bir ürün, işletme, sektör ya da ekonomi düzeyinde veya değişik zaman dilimleri arasında da yapılabilir.

Verimlilik, üretim sürecinde kullanılan girdi ile üretim miktarı arasındaki ilişkiyi ifade eden bir kavramdır. Teknik olarak ifade edilirse, verimlilik çıktının girdiye oranı şeklinde tanımlanır . Girdi ve çıktının fiyatı ya da maliyeti değiştiğinde, verimlilik oranını da değişmektedir . Girdi ve çıktı arasındaki oranın belirlenmesinde farklı yöntemler kullanılmaktadır. Buna göre; fiziki ve parasal verimlilik , ortalama ve marjinal verimlilik , mikro ve makro verimlilik , kısmi ve toplam verimlilik olmak üzere verimlilik değişik yöntemlerle hesaplanmaya çalışılmaktadır.


Kaynak ... :
http://www.tumgazeteler.com/?a=1452432
www.yeniekonomi.com/word_belgeler/verimlilik.16.6.2005.doc
http://www.tdk.org.tr/TR/Genel/SozBul.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF4376734BED947CDE&Kelime=verimlilik