Patent, Faydalı Model, Marka, Endüstriyel Tasarim
Fikri ve Sınai Mülkiyet Haklarının Önemi

Patent Nedir?

Patent, sınırlı bir yer ve süre için üçüncü kişiler tarafından buluşun izinsiz olarak üretilmesini, kullanılmasını veya satılmasını engelleme yoluyla sahibine tanınan tekel hakkıdır ve bu hakkı gösteren belgenin de adıdır. Buluşu yapılan neredeyse her şey patent koruması kapsamına dahildir. Buluşu yapılan bir ürün ya da sistemin bütün hakları patent sahibine ait olur ve ondan izinsiz kullanılamaz.



Patent, ürün veya buluş sahibine, icat ettiği ürünün satışı, pazarlanması, çoğaltılması, bir benzerinin üretilmesi gibi alanlarda ayrıcalıklar getiren resmi bir belge ve unvandır.

Patent Yasalarının amacı; buluş yapmayı, yenilikleri ve yaratıcı fikri faaliyetleri teşvik etmek için gerekli olan korumayı ve buluşlarla elde edilen teknik çözümlerin sanayide uygulanmasını sağlamaktır. Verilen patentler ve bunların sanayide uygulanması ile teknik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçekleşmesi sağlanır. Sanayi alanında gelişmiş ülkelerde verilen patent sayılarının yüksekliği bu düşüncenin doğruluğunu kanıtlamaktadır.
Türkiye'de patent verme yetkisi, Türk Patent Enstitüsü'ne aittir.

Buluş Nedir?


Buluş, teknoloji alanında belirli bir sorunun çözümüne ilişkin, teknik özelliği olan fikir ürünüdür. Aynı teknik problemin her farklı
çözümü farklı bir buluştur. Buluş, teknik niteliğe haiz olmalıdır. Aksi takdirde sadece soyut ve kavramsal düzeyde bir önermeden bahsedilebilir.Teknik nitelik ürünün fiziksel niteliklerinden, faaliyetin niteliğinden ya da teknik nitelikte olmayan bir faaliyette teknik araçların kullanılmasından kaynaklanabilir.

Faydalı Model Nedir?

Faydalı model, Türkiye'de ve dünyada yeni olan, sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine koruma sağlayan bir sistemdir. Faydalı model belgesi verilmesi işlemleri, patent verilmesine oranla, hem zaman hem de masraf açısından daha elverişlidir. Faydalı model koruması elde etme işlemlerinin basit ve ucuz olmasının, özellikle küçük ve orta ölçekli sanayicilerimizin ve araştırma kuruluşlarımızın buluş yapmalarını ve bunları sanayiye uygulamalarını özendireceği düşünülmüştür. Diğer taraftan, özellikle günümüzde, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin gerçekleştirdiği yeniliklerin, rakiplerce hemen hemen aynısının yapılarak taklit edilmesi tehlikesi mevcuttur. Küçük ve orta büyüklükteki bu işletmelerin, mütevazı de olsa, bu buluşlarını faydalı model belgesi vererek korumak, onların ekonomik varlıklarının idamesine hizmet edecektir.

Endüstriyel Tasarım nedir?



Günlük hayatımızın her anında bize eşlik eden,  hayatımızı kolaylaştıran her türlü ürün veya ürün parçaları; hayatımıza renk katan, estetik duyularımıza hitap eden desenler, süslemeler endüstriyel tasarımdır. Su içtiğimiz bardak,  sinemaların tanıtım afişleri, giysilerimizin desenleri, hesap makinemiz, klavyemiz, sandalyemiz, ceketimiz, arabamız, trafik levhaları, saatimiz, termometre, oyuncaklar, ajandamızın sayfa düzeni, gözlüğümüz, çantamız buna örnek verilebilir. O halde tasarım, bir ürünün tümü, bir parçası veya üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur ve özelliklerinin oluşturduğu bütün olarak ifade edilebilir.

Marka Nedir?

Marka, bir teşebbüs tarafından sunulan mal ya da hizmetlerin diğer teşebbüslerinkinden ayırt edilebilmesini sağlayan işaretlerdir. Malları veya hizmetleri ayırmak için kullanılan ayırt edici kelimeler, harfler, rakamlar, çizimler, resimler, şekiller, renkler, logolar, etiketler veya bunların  kombinasyonları marka olarak tescil edilebilir.

Markaların Korunması

Marka koruması esas olarak tescil yoluyla elde edilebilir. Bir markanın tescil ettirilmesi, özellikle aynı ya da karıştırılabilecek derecede benzer bir
marka ile ihtilaf oluşması halinde daha güçlü koruma sağlayacaktır. Birçok kimse, ticaret unvanının ve ticari işletmenin ticaret sicilinde tescilinin, eşzamanlı olarak marka koruması anlamına geldiğini düşünmektedir. Bu çok yaygın bir yanlış algılamadır. Ticaret unvanları ve markalar
arasındaki farkı anlamak önemlidir. Ticari unvan; şirketinizin tam adıdır, örneğin “Abc Kimya Sanayi Anonim Şirketi” gibi ve bu şirketinizi tanımlar. Bu unvan genellikle şirketinizin yasal yapısını tanımlayan Ltd. Şti., A.Ş., ya da benzer kısaltmalarla biter. Marka ise, şirketinizin ürün i i /hizmetlerini farklı kılan işarettir. Bir şirket çok çeşitli markalara sahip olabilir. Örneğin, “Abc Kimya Sanayi Anonim Şirketi” piyasaya sürdüğü farklı ürünler için farklı markalar kullanabilir. Bu markalar ticaret unvanıyla aynı ibareden oluşabileceği gibi (Örn. ABC) ticaret unvanından tamamen farklı bir kelime de (Örn. XYZ) marka olarak kullanılabilir.

Markalar 4 çeşittir :

1.Ticari Markalar:
Malların üzerinde veya ambalajında kullanılan markalar ticaret markalarıdır.
2.Hizmet markaları: Bankaların, hastanelerin, reklamcılık, televizyon-radyo yayıncılarının, otellerin, restaurantların ve eğlence hizmeti veren firmaların markaları hizmet markaları kapsamında korunmaktadır.
3.Garanti markaları: Uluslararası Yün Birliği'ne ait "WOOLMARK" markası, Türk Standartları Enstitüsü tarafından, firmalara verilen standartlara uygunluk belgesiyle kullanılan TSE markası, ISO 9000, CE işareti, Zürich Üniversitesi tarafından diş çürümesine yol açmayan cikletler üzerinde kullanılan özel tasarımlı diş resmi de garanti markalarına örnek gösterilebilir.
4.Ortak Markalar: Üretim, ticaret veya hizmet işletmelerinden oluşan, bir grubun mal veya hizmetlerini diğer işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan işaretlerdir. Marka Tescil Aşamaları ve Süreleri Marka Tescil İşlemleri ortalama 12-18 ay içinde tamamlanmaktatır.

A-) Araştırma ve İnceleme Süresi

TPE tarafından mutlak nedenler yönünden araştırma ve inceleme süresi ortalama 6-9 ay kadardır. Söz konusu müracaat ile ilgili herhangi bir engel yoksa ve inceleme müspet sonuçlanırsa marka, Resmi Marka Bülteni'nde ilan edilir. B-) Resmi Marka Bülteni'inde ilan Süresi
Marka Bülteninde kanuni ilan süresi 3 aydır. Diğer marka sahiplerinin bilgilenmesi, benzer marka sahiplerinin itiraz haklarını kullanması ilan süresi içinde yapılır. İtiraz eden olmadığı takdirde tescil aşamasına geçilir.
C-) Tescil Aşaması
Herhangi bir itiraz olmadığı takdirde ve TPE'nin verdiği kanuni süreler içerisinde eksik evraklar ve harç noksanları tamamlanır. Ortalama 3-4 ay içinde MARKA TESCİL BELGESİ alınır.

İyi bir markanın özellikleri:
1. Herhangi bir ürünün ya da kuruluşun adı, başka alanlarda kullanılmamalıdır.
Karışıklıklara neden olabilir. Örneğin hepimizin bildiği "Koç Holding" yanında hiç ilgisi olmayan "Koç Otobüsleri"nin de var olması gibi.
2. İnsan ya da hayvan isimleri marka adı olarak seçilmemelidir.
Aynı isimden pek çok kişinin olabileceği ve ismin, ayrı yerlerde belki de aynı konudaki bir markalamada kullanılabileceği hesaba katılmalıdır. Böyle bir durumda karşı karşı karşıya kalınabilecek riskler önceden görülmelidir ve seçim yol açabileceği kötü sonuçlar göz önünde tutularak yapılmalıdır. Doğabilecek sorunlar hesaba alınarak yapılan seçim aynı zamanda olası kötü sonuçlarla en iyi mücadele biçimidir; "Koç" örneğinde olduğu gibi.
3. Marka adı olarak coğrafî isimler seçilmemelidir.
Her şeyden önce, aynı yörenin ismini kullanan pek çok firma ve ürün adı olduğu, olabileceği unutulmamalıdır. Bu durum, tüketici için de, firma için de daha başlangıçta eksiden başlamak gibi bir olumsuzluğa neden olur. Örneğin "Ankara" isminde; gazoz, makarna fabrikası, reklam ajansı, sigorta şirketi, vb. markalar vardır.
4. Markalar, ürünün özelliğinden doğmamalıdır.
"Sarı", "silindir", "…," vb. gibi ürünün biçim ve renginin ifadesi olan sözcükleri kullanarak akılda daha kolay kalınacağını sanmak temel bir yanılgıdır. Aksine; ürünle ilgisi olmayan, uydurulmuş bir ismin unutulmama, akılda kalma şansının çok daha yüksek olduğu bilinmelidir. "Sana", "…" ve "Omo" isimlerinde olduğu gibi. Bu yazı Zeynep Aliye tarafından derlenen "Türk Grafik Tasarımcıları – Logolar" isimli kitaptan alınmıştır. Yazının hazırlanmasında kullanılan kaynaklar son bölümde yer almaktadır.

Fikrî ve Sınai Mülkiyet Haklarının Teknolojik İlerlemedeki Önemi

Telif Hakları veya Fikri haklar diye de anılan “Fikri Mülkiyet”, bir eser üzerinde sahip olunabilecek maddi ve manevi hakların tamamını ve komşu haklarını ifade eder. Fikri mülkiyet, bir kişiye veya kuruluşa ait olan fikir ürünüdür; söz konusu kişi ya da kuruluş, sonradan, bunu serbestçe paylaşmayı veya kullanımını belirli biçimlerde kontrol etmeyi tercih edebilir.























Kısaca , insan zekâsının ürünü olarak gerçekleşen her türlü gayri maddi varlık, fikrî mülkiyet şeklinde tanımlanır. Yaratıcı çaba sonucunda oluşan her türlü gayri maddi varlık şeklinde tanımlanan Fikri Mülkiyet; ülkelerin öncelikle teknolojik ilerlemelerini, sonrasında uluslararası ticari ilişkilerini, yatırım kararlarını ve tüm bunların sonucu olarak da ekonomik büyümelerini etkileyen önemli bir unsurdur.

Fikri ve sınaî mülkiyet hakları genellikle yedi temel grup içinde ele alınmaktadır:
 
-Fikir-Sanat eserleri
-Entegre Devre Topografyaları
-Yeni Bitki Çeşitleri Üzerindeki Islahçı Haklar
-Patent
-Endüstriyel Tasarım
-Coğrafi İşaretler
-Marka 

Fikrî ve sınai mülkiyet haklarının teknolojik ilerlemedeki önemi;

* Fikrî mülkiyetin korunması yeniliklerin teşvikini, sürdürülebilir ekonomik gelişmeyi teşvik etmektedir. Başka bir ifadeyle yeni buluşların oluşması için gerekli olan arz ortamını yaratmaktadır.
* Yenilik teşvikini hem sanayi içinde hem de sanayiler arasında arttıracak buluşların yayılmasını sağlamaktadır.
* Yatırımları teşvik etmektedir.
* Bilgi ekonomisinin gelişmesi için fikrî mülkiyet yararlarının güvence altına alınmasını sağlamaktadır.
* Ticari olduğu ve transfer edilebildiği için yeni pazarların oluşmasını sağlamaktadır.
* Bilim ve yenilik teşvikinin bir araya gelmesinde önemli rol oynamaktadır.
























































































































































Kaynak .... :
1. Teknoloji ve Tasarım Dersi Programı
2. http://www.turkpatent.gov.tr/portal/default2.jsp?sayfa=222
3. http://www.byexploit.com/iyi-bir-markanin-ozellikleri-bolum-2/
4. http://tr.wikipedia.org/wiki/Marka
5.Teknoloji ve Tasarım Dersi Programı
6. http://www.grafikerler.org/teknik-bilgiler/10401-logo-ve-amblem-nedir.html
7. http://iibfdergi.nigde.edu.tr/article/view/5000131950/5000134485
8. https://ggm.gtb.gov.tr/sikca-sorulan-sorular/ticari/fikri-mulkiyet-haklari
9. http://tto.aku.edu.tr/fikri-ve-sinai-mulkiyet-haklari-ve-ticarilestirme-birimi2/