KUZEY KAFKASYA
  • Kuzey Kafkasya Ana Sayfa
  • Abhaz (Abaza) Atasözleri
  • Çerkes Atasözleri
  •  

    Bu sayfadaki içerik, Adobe Flash Player'ın daha yeni bir sürümünü gerektiriyor.

    Adobe Flash player Edinin


    Çerkes Erkek Kıyafeti
    Video

     



    Acı dayak unutulur, acı söz unutulmaz. Acıyı bilmeyen, tatlıyı bilmez. Aç köpek fırın duvarını deler.
    Açlıktan öl ama çalma. Açlık genci de yaşlandırır. Açlık korkağı yiğit yapar.
    Ağaçlar toplantı yapmaz, toplantı yapmayan insan olmaz. Ağacı kökleri, insanı dost ve arkadaşları tutar. Ağlayarak kale alınmaz, yalvararak hüner ele geçmez.
    Ağız açılınca mide bağırır. Ağzından çıkan söz, namludan çıkan kurşun gibidir. Ağlatan seni sever, güldüren değil.
    Ağzı (dili) sıkı olanın talihi iyi olur. Ağzın kalabalık, aklın az olursa yok olursun. Ahlaksız delidense, zır deli daha iyidir.
    Ailenin eskisi, ateşin eski kütükten olanı makbuldür. Akıl arar, kısmet bulur. Akıl malın en kıymetlisidir.
    Akıl mülkle satın alınmaz. Akıl sakala bağlı değildir. Akıl uzağa bakar, göz onun gözetiminde gider.
    Aklın istediği, çözüm bulmaktır. Akıllı kişiyi sırtında taşısanda yük gelmez. Akllı kişi işleriyle ünlüdür.
    Akıllı kusuru kendinde arar, deli kusuru arkadaşına yükler. Akıllı üç kere sorar. Akıllı yaptığına güvenir, deli ümit ederek ölür.
    Akılsız dosttan, akıllı düşman iyidir. Akılsız olanın kısmeti olmaz. Akla paha biçilmez, terbiyenin hududu olmaz.
    Aklı kısa olanın dili uzun our. Aklı olan akılsıza danışır. Aklı olan varlıklıdır.
    Aklı olanın düşmanı da olur. Aklı olanın sabrı da vardır. Aklı olmayana seninkini ver.
    Aklın annesi düşüncedir. Aklın değeri, danışmadan gelir. Akraba misafiri hoşnut hoşnut etmek zordur.
    Akrabası çok olanın mezarı mezarı çok olur. Alçak gönüllük en güzel elbisedir. Alışan öküz evin kapısını geçmez, durur.
    Alışmadığın işe, solak gelirsin. Almasını biliyorsan, vermesini de bil. Altın kendini bulanın başını derde sokar.
    Altın çıkarıldığı yerde pahalıdır. Altın içinde oturmaktansa, yaşlı bir erkeğin yanında otrumak dah iyidir. Ambar doluysa, evde nezaket çok olur.
    Ambarı dolu olanın faresinden içyağı çıkar. Ana doğma hastalık şifa bulmaz. Anasına bak, kızını al.
    Anlaşmayan yüz erkekten, anlaşan on koyun daha iyidir. Ana-babasına iyi olmayanın iyi evladı olmaz. Anne çocuklarını hep bebek olarak görür.
    Anne elinin verdiği daha hoş gelir. Anne sütünde hem ekmek hem de peynir vardır. Anne ve babandan kuşkulanma.
    Annene ayakaltı ol. Annenin ayak tabanı altında cennet vardır. Annenin bedduası çocuklarını tutmaz.
    Annenin doğrumadığının yanına günde üç defa gitme. Annenin oturmadığı yerde dinlen ve geri çık, git. Annenin sana layık gördüğü şey iyidir.
    Annenin verdiği şey insana tatlı gelir. Araba bozulan yerde tamir edilir. Aracıyı (elçiyi) öldürmezler.
    Aralarına girdiğin zaman, hayvan bile kalkar. Aralarında bulunduğun kişilere uymuyorsan, evine dön. Arı soktuktan sonra ölür.
    Arının sokmadığı kişi, balın kıymetini bilmez. Arka ksımının geçmeyeceği yere kafanı sokma. Arkadakiler önden gideni izler.
    Arkadan mal bırakmaktansa, iyi evlat bırakmak daha iyidir. Arkadaş olmayan kişiyi sırdaş tutma. Arkadaşına güvenip ayıyla güreşme.
    Arkadaşını kaybetmek istemiyorsan, senden nefret ettirme. Arpa biçme zamanı sivrisinek azar. Asil beyin ölüsü, yedi kere şişer.
    Aslan kurttan sonra koyuna el sürmez. Aslanı terbiye ederler, kaplanı uslandırırlar. Aşamayacağın tepeye bakma.
    At doyunca, gözü yolda olur. At iyi biniciyi, ata biniş tarzından anlar. Ateş bey yatağıdır.
    Ateş olmayan yer taht sayılmaz. Ateş olmayan yerden duman tütmez. Ateşe yakın olan et pişer.
    Ateşi ateşle yakarlar. Ateşi söndürmek için temiz su aranmaz. Ateşten aldığın yine ateşte kaybolur.
    Atı güzelleştiren binicisidir. Atlı misafiri ata bindirerek, yaya misafiri uğurluyarak yolcu ederler. Ayı eti çürütmeden yemez.
    Ayı etle karınını doyurursa oynar. Az ateşten çok duman çıkar, az çocuklu çok darılgan olur. Az çoğun aracısıdır.
    Az konuş çok yap. Azı güzellikle almayanı, çoğu da almaz. Azın taksimi zor, bitirmesi kolaydır.
    Baba evinin kaçamak yemeği tatlı olur. Baba mirası haneyi bozar. Baba oluncaya kadar babalığın ne olduğunu bilemezsin.
    Babanı öldüreni bile aç bırakma. Babanın eski yoluyla eski dostlarını terk etme. Babası yeni ölenle, yeni evlenenin önüne çıkma.
    Bahar iyiyse, senede iyi geçer. Balın olduğu yer arılar bilir. Baş tarafı iyi olmayanın, son kısmıda iyi olmaz.
    Başı ağrımayanın yastıkla arası iyi olmaz. Başlanmış işi olmayanın bitmiş işi olmaz. Başta akıl olmayınca ayak yorulur.
    Bebek olmayan yerde saadet olmaz. Beğenilmeyen yemek, karın doyurmaz. Bela arayan belaya düşer, iyilik arayan iyiliğe rastlar.
    Belaya rastlamayan, iyilik nedir bilmez. Belayı çağırana, bela gelir. Beraberce yapılan ekim, bol mahsul verir.
    Bıçaktan korkma, dilden kork. Bıyığın getirmediğini sakal getirmez. Biçmesini bilmeyenin orağı kördür.
    Bilgisiz insan meyvesiz ağaca benzer. Bilmediğin şeyi sormak ayıp değildir. Bilmeyenin diktiği ağaç kurur.
    Bilmiyorsan bilene sor. Bir ağıza giren, yüz ağıza girer. Bir at için yüz at su içer.
    Bir attan başkasına binmemiş olan atın iyisini bilmez. Birçok behir, birbirine karışınca deniz olur. Bir düşman köy, bir düşman karıya yeğdir.
    Bir evde oturmadığın, yolculuk yapmadığın kişinin huyunu bilemezsin. Bir grup atlıyı ağırlamak, bir çocuk misafir etmekten daha kolaydır. Bir kere tökezleyen şaşı, iki kere tökezleyen kördür.
    Bir kişinin zararı bin kişiye dokunur. Birşey bilmeyen herşeyi herşeyi biliyorum zanneder. Birşeyin yoksa, olan kötü şeyin sana gelir.
    Bir yerde artma varsa, eksilme de var demektir. Birbiriyle uyuşanların işi kolaylaşır. Birbirene yardım edenler, tepeyi yerinden oynatırlar.
    Birbirini görmeyince birbirleri için ölürler, birbirini görünce birbirini öldürürler. Birbirini seven iki kişi, bir deri elbiseye girer. Birlik olan sürü için, kurt korkulacak şey değildir.
    Bitmeyen neşe yoktur. Borcu dokuz aldınsa, on olarak ver. Boş çuval dik durmaz.
    Boş kaşığı ağıza götürmezler. Boşanan kadınla değil, kocası ölüp dul kalan kadınla evlen. Boynuzsuz keçi, boynuzu çıkana kadar oğlak olduğunu sanır.
    Bugün diyen kazanır, yarın diyen kaybeder. Bugün vaktinde yapmadığını işi yarın yetiştiremezsin. Bugünkü işi yarına bırakma.
    Büyük sıkıntı çekmeyeni erkekten saymazlar. Can olan kemikte, et biter. Can sıcak sever.
    Cansıkıntısı doğum yapmış, endişeyi doğurmuş. Cebinde para varken rahat uyuyamazsın. Cilveli karı erkeği kandırır.
    Civciv tavuktan daha akıllıdır. Çağıran seni öldürecekse de git. Çağırmadığın kişi de seni aramaz.
    Çalışan kusur aramaz. Candan önce nur gelir. Canı olanın eceli vardır.
    Çalışan paysız kalmaz. Çalışan yiyecek bulur. Çalışıp yiyen talihlidir.
    Çalışırsan et yersin, çalışmazsan belaya çatarsın. Çalışkan kişi erken kalkar. Çalışma saygı kazandırır, tembellik değer kaybettirir.
    Çalışmayan çok yemek yer. Çerkezlerin en fakirir dahi, misafir sahibidir. Çiftçiler yardımlaşınca, harman dövülmüş olur.
    Çiğ kalkmadan ot biçmeye kalkma. Çocuğun olduğu yerde mesel söyleme. Çocuk ağlayarak büyür, yaşlı inleyerek ölür.
    Çocuk büyütenin, çocuk kadar vücudundan eksilir. Çocuk deyip sormamazlık etme. Çocuk gösterdiğin yeren gider.
    Çocuk gösterdiğin yerden gider. Çocuk herkesten büyüktür. Çocuk koştukça yaşlının ayak bileği ağrır.
    Çocuk sahibi olmak, büyük talihliliktir. Çok bilgin yoksa da, bildiğini düzelt. Çok doğuran, çok ağlar.
    Çok eğitimin varsa, bu ziyade sayılmaz. Çok gidene değil, çok görene sor. Çok gören değil, çok yapan bilir.
    Çok kişi beraber omuzlarlarsa, dünyayı oynatırlar. Çok kusuru olan, bunları başkalarından da kolayca bulur. Çok olan ucuz olur.
    Çok öküz arasında bulunan öküz, iyi öküz olur. Çok yaptığın şeyin ustası olursun. Çubuğu da dikersen kazık olur.
    Çubuk yaşken eğilir, çocuk küçükken terbiye edilir. Çukur kazan çukura düşer. Damadım deyip onu komşu yapma, çocuğuna küçük deyip evlendirmezlik yapma.
    Deli alaca bulaca renkliyi sever. Deli bile konuşuncaya kadar akıllı zannedilir. Deli çok güler.
    Deli dosttan, akıllı düşma iyidir. Deli ipek yatakta yatsa bile, akıllı ona imrenir. Deli övünmeyi sever.
    Deli seni deli zannediyorsa, sen zır delisin. Deli sen sormadan havadisini verir. Delinin beyi olmaktansa, akıllının kölesi olmak daha iyidir.
    Delinin boynuzu yok ki bilesin. Delinin hayvanı başıboş gezer. Delini her gün düğünü vardır.
    Delinin de bazen doğru şey söylediği olur. Deliyi arkana takma. Deliyi bir iş için yolarsan, o iş çıkmaza girer.
    Deliyi birşey için yollarsan, arkasından sen de gidersin. Deliyi çavdar ekmekle aldatırlar. Deliyi dostuna gönderirsen, sana dostunu kaybettirir.
    Demirden kalesi olan bile demirden iğneye muhtaçtır. Demiri kısa, odunu uzun kes. Demiri örs değil, usta döver.
    Deniz kıyısıyla dağın yaprağı biribirleriyle buluşur. Deniz kendisinden olmayanı dışarı atar. Dert görmeyen rahatlığı bilmez.
    Dikenin dibinde diken biter. Dikiş dikebilen çıplak kalmaz. Dikkat ederek boşaltırsan, yeterince toplarsın.
    Dil başın elçisidir. Dil dünyayı kaldırır. Dil kısmetin yarısıdır.
    Dişi ağrımayana, karısı ölmeyene üzüntünü söyleme. Doğmayan büyümez. Doğmayan ölmez.
    Doğruysan güçlüsündür. Dost evinin çatısını görünce geçip gitme, bir uğra. Dostun ve gümüşün eskisi makbuldür.
    Dostuna kibirlenme, düşmanın ona dost olur. Dostunla alışveriş yapma. Dostunu kaybetmek istemiyorsan, çocuğunu ona sık sık gönderme.
    Dul erkek evi dağıtır, dul kadın evi toplar. Dul kadının kapı tokmağı altından bile olsa, ona sadaka düşer. Duman tüten yerde insan yaşıyor demektir.
    Duyurmadığını işitmezler. Dünyayı aydınlatan güneş, düzenleyen ilimdir. Ecel geliyorum demez.
    Ecel ne acele eder, ne de gecikir. Eğitilmiş olmak değil, insan olmak önemlidir. Elinden önce kafanı çalıştır.
    Elinin altında olmayan şeye güvenme. Eltiler bir araya gelince kuru gübreyi ıslatıp birbirinin yüzüne sıvarlar. Eltisini kötüleyip evladını öven iyi değildir.
    Emanet yepyeni elbiseden, sana ait kötü elbisen daha iyidir. En kurnaz tilkiyi de ininde yakalarlar. En değerli mal insanlıktır.
    En çok sevilen, en küçüğüdür. Erkeği erkek yapan kadındır. Erkeğin dinç ve sağlıklı olması karının sayesindedir.
    Erkek olan sözünden caymaz. Erken kalkanla, gençken evlenen pişman olmaz. Eski dost düşman, eski düşman dost olmaz.
    Eski dostunla yaptığın gizli işi, yeni dostuna güvenip söyleme. Eski yolu, eski dostu terk etme. Eskimeyen elbise, unutulmayan dert yoktur.
    Eşi olmayan erkekle annesi olmayan çocuk aynıdır. Eteği ekine değidiğinde ekin boy atar. Evinde itibarın yoksa, ev dışında hiç olmaz.
    Ev yapılırken yapılan baltayı evin ardına atarlar. Evdeki geçimsizlikten daha büyük dert yoktur. Evdeki öküze vurursan, yaban öküzünün boynu titrer.
    Evinde helva yapamayan, komşuda mıramıse yapmaya kalkar. Evinde kendini eğit, topluma öyle gir. Evinde sana saygı gösterilirse, dışarıda daha çok gösterilir.
    Evinin avlu kapısına kadar seni geçirmeyenin evine gitme. Evinizde oturanın canı da evinizde sayılır. Evladına iyi terbiye vermeyen bunu gözyaşlarıyla öder.
    Fare bile kendini kışa hazırlar. Fazla ısıtırsan, taş dahi çatlar. Felakete uğrayacak kişinin kulağına bağırsan da duymaz.
    Fukaraya güvenenin iki öküzü birden kaybolmuş. Geç ödemek, az kazançtan iyidir. Geçmişi olmayanın geleceği de yoktur.
    Gelen gideni çok olanın hayvanları zayıf düşmez. Gelin kötüyse, ocağın yanar. Geline iltifat etmezsen, bir parça ipek vermez.
    Gelinin duyacağı şekilde kızına tembihte bulun. Gelinine kızdığın zaman, kızına darıl. Genç geleceğe ümitlenerek yaşlanır, yaşlı geçmişe imrenerek ölür.
    Gençliğinde biriktiremediğin şeyi yaşlılığında biriktiremezsin. Gençliğinde yapamadığın şeye, yaşlılığında başlama. Gevezeyi dinlemek zordur.
    Geyiği görmek ayrı şey, yakalamak ayrı şeydir. Gönle uymayan, göze de uymaz. Gönlü istemeyen için bal da kötüdür.
    Gönlün beğendiği güzledir. Görülmeyen geyiği öldürmezler, başanmayacak kadını kötülemezler. Götüren de ümit eder. götürülen de.
    Göz kalbin olduğu yere uzanır. Gücünün yetmeyeceğini ağzından çıkarma. Güleç karı erkeği kandırır.
    Günde bir kere babasının huyu oğlunda görülür. Gününde yaptığın iş, sanki başkası yapmış gibi seni yormaz. Gürültü patırtının olduğu yerde akıl kalmaz.
    Güvendiğin kişi, senden davacı olur. Güzel eş bir haftalık, iyi eş ömür boyudur. Güzel kibirlenince değerini yitirir.
    Güzel olup koşmayandan, çirkin olup koşan makbuldur. Güzel söylersen, güzel cevap alırsın. Güzel söz, baldan daha tatlıdır.
    Güzel söz, demiri eğer. Güzel söz, derdi unutturur. Güzel söz, yılanı deliğinden çıkarır.
    Güzel söze paha biçilmez. Güzelden çabuk usanırsın güzel huyludan asla! Güzeli, güzelleştiren, huyudur.
    Güzellik, kalbi heyecanlandırır. Güzelliklerin hepsi bir kişide toplanmaz. Haber soran, haber bilir.
    Haberin iyisi de, kötüsü de haberdir. Hanesi olmayan, hane mensubu olmaz. Harman zamanı kıtlık olmaz.
    Hasta için iyi gıda, ilaç yerine geçer. Hasta iyileşmezse, ecel gelir. Hasta yatıp dururken, hasta ziyaretçisi ölüyor.
    Hasta darı çorbasını sever. Hastalığın gelmesi kolay ama gitmesi zordur. Hastalığın iyisi yoktur.
    Hayrı az, derdi çok. Hayrın bolluğu toprağa yapılandır. Hayvan bile doğurduğunu ağzıyla taşıyarak büyütür.
    Hayvan güdenin dudakları yağlı olur. Hayvan yemi, sütün geliş yoludur. Hayvan yeminin azlığından misafir memnun kalmaz.
    Hediye değil, sevgi değerlidir. Her hastalığın ilacı var. Her işin usulü var.
    Herkes it gübresi toplarsa, sende beraber topla. Herkes kendine layık arkadaşı bulur. Herkes ustanın dostudur.
    Herkesin söylediğini sen de beraber söyle, yaptığını beraber yap. Hesabının nereye vardığını bilmiyor. Hesap bilmeden, hesap yapamazsın.
    Hısım, gizli düşmandır. Hiçbirşey hazır doğmaz. Hiçkimse dünyayı, beraberinde götürmedi.
    Hiçbirşey yapmamaktan, ufak bir iş yapmak iyidir. Huysuz kişi deli demektir. İçeceğin suda köpek öldürme, boşamayacağın kadını kötüleme.
    İhtiyar çocuk gibidir. İki akıl, bir akıldan üstündür. İki deli kavga ederken, üçüncü deli onlara bakar.
    İki düşün, bir konuş İki el, birbirini yıkamadan tanışmazlar. İki el bir ele tercih edilir.
    İki elin kazanmadığı haramdır. İkiysen birsin, birsn hiçsin. İki iş aynı anda yapılmaz.
    İki kardeş, birbirinden korkmaz. iki kardeşin yürüyüşü birbirine benzer. İki komşunun inek sağması aynı olmaz.
    İki kurt bir mağarada durmaz. İki kurt, birbirine arkasını dönmez. İki kürkü olan, ayağını da kürkle örter.
    İlmin ve sanatın fazlası olmaz. İlk bakışta yılan ürkütücüdür. İlk evlat canın yarısı gibidir.
    İlk evlendiğin kadın karın, sonradan evlendiğin yetiştirmen olur. İlk öleni ilk önce kaldırırlar. İmam "Getir" demeyi bilir, "Al" demeyi bilmez.
    İmamlar, "Dediğimizi yapın, yaptığımıza bakmayın!" derler. İmece hane sevindirir. İmkanı olan, işini halleder.
    İnançta şifa vardır. İnatçı erkek kadın ağlatır, ağıtçı erkek istenmez. İnatçı karı yüzünden karı dağılır.
    İncitici söz, kalbi kirletir. İnek tekmesi buzağı öldürmez. İnsan, insandan medet umar.
    İnsan istemediği kişiye bakınca gözü kararır. İnsan kendi kusurunu görmez. İnsan kendi namını kendi yapar.
    insanoğlunun canı dilidir. İnsan ölmeden mezarını kazmazlar. İnsan yiğit ve zekiyse geyik gibidir.(çevik, güçlü ve güzel anlamında)
    İnsan değer verirsen, kendine değer vermiş olursun. İnsanı güzelleştiren elbise değil, aklıdır. İnsanı süsleyen, çalışma tarzıdır.
    İnsanın büyüklüğü, boynunun uzunluğuyla ölçülmez. İnsanın en hayret edileceği varlığı, aklıdır. İnsanın olduğu yerde yerde iş olur.
    İnsanın sahip olduğu fazla güç, akıldır. İnsanın sahip olduğu şeyden ziyade, ümidi vardır. İnsanın ulaşamadığı yer yoktur.
    İnsanlar arasına girmeyen, adet bilmez. İnsanlar arasına karışmayan dünyaya gelmemiş sayılır. İnsanlığı olmayanla yaşamaktansa, insanlığı olanla öl.
    İp uzunsa, söz kısaysa makbuldür. İri yağan yağmur, çok sürmez. İsim taktığın, sana isim takar.
    İstediğin şeyden, istemediklerin çıkar. İş araç gerektirir. İş beğenmezlik eden, muteber sayılmaz.
    İş olmuyorsa, sen de olurunu git. İş yapmasını biliyorsan, kendi kafana küs. İş yapmasını bilmeyeni, iş yorar.
    İş yapmayan on öküzden, işe yarayan iki öküz makbuldür. İş yoksa dinlemede yok sayılır. İşe zamanında imren ki, yemeğe de imrenesin.
    İşin büyüğü de, küçüğü de aynıdır. işin öldürdüğü yoktur. İşin sahibinin boyun kökü titrer.
    İşine ara verme. işinin başını bilmezsen sonunu yapamazsın. İşsiz insan çok konuşur.
    işsiz kişi sıkıntılı olur. İtibarın sakalaysa, tekeye sor. İyi at, iyi arkadaş gibidir.
    İyi at ve iyi öküz çok su içmez. İyi ateşten ve iyi kadından kimse usanmaz. İyi beslenen çocuğun yanakları al olur.
    İyi damat bulan, oğul bulmuş sayılır. İyi erkeğin iyi oğlu olmaz. İyi gördüğünü söyler, kötü verdiğini.
    İyi havadan sonra yağmur, yağmurdan sonra iyi hava gelir. İyiyle iyi, kötüyle kötü olursun İyi insanı ölmeden anlamazsın.
    İyi insanın misafiri eksik olmaz. İyi kadın ailenin temelidir. İyi kadının kocası gıdasız kalmaz.
    İyi kadının kocası ünlü olur. İyi kadının sofrası hep kurulu olur. İyi kadının yanında kötü erkek iyi, kötü kadının yanında iyi erkek kötü olur.
    İyi karısı olanın evinde bereket olur. İyi karpuz kabuğundan bellidir. İyi kız olmaz, iyi kadın olur.
    İyi komşu uzaktaki akrabadan iyidir. İyi komşu kardeş gibidir. İyi komşuya paha biçilmez.
    İyi oğul annesinin kalbinde neşe eksik olmaz. İyi şeylerin en üstünü karşılıklı anlayıştır. İyi tohum ekersen, iyi ürün alırsın.
    İyi yaşlı olmayan yerde, iyi genç olmaz. İyi yazda bulamadığını, köüt yazda bulamazsın. İyi yürüşü olmayan ata at, gücü olmayan öküze öküz denmez.
    İyiliği bilmeyen, iyilik yapmasını bilmez. İyiliğ çağırırsan iyilik, kötülüğü çağırırsan kötülük gelir. İyiliğin ardından kötülük gelir.
    İyilik, kötülüğü öldürür. İyilik yap, suya at. İyilik yapan iyilikle karşılaşır, kötülük yapan kötülükle.
    İyiylik yapan, sorarak yapmaz. İyilik yapanın önüne iyilik gelir. İyilik yapmadan, iyilik bekleme.
    İyinin bahsi, kötüyü mahveder. İyinin olduğu yerde çirkin de vardır. İyiyi bilmiyorsan, kıymetliyi seç.
    Kabahat yaşlanmaz. (Suç daimidir) Kadınla münakaşa etme, ne istiyorsa yap, ver, geç. Kadın keskşn zekalıdır.
    kadına yaşlı muammelesi yapılır.(Daima saygı gösterilir.) Kadından yüz utanmayanda yüz yoktur. Kadının el mahareti, aklını gösterir.
    Kadının olduğu yerde kılıç çekilmez. Kaldırılmayan ölü kokar. Kalın kaşlının talihi güzel olur.
    Kalp ağlamayınca göz ağlamaz. Kalp güzelliği, yüz güzelliğinden üstündür. Kalp, kalbe karşıdır.
    Kalp, kalbi tanır. Kalp ümitsizliğe düşerse ayak gitmez olur. Kalp körün gözüdür.
    Kalplerin bir olması güzeldir. Kalptekini yüz ifadesinden anlamak zordur. Kalpten kalbe yol vardır.
    Kan çıbanı yedi hastalığa bedeldir. kan parası ve kız için alınan başlık parası mülk olmaz. Kar çığını bir küçük serçe harekete geçirir.
    kar yağan yerde ayak izi olur. Kardeşi olmayan sopayı kucaklar. Kardşin çok olduğu yerde, mezar çok olur.
    Kardeşin fazlası olmaz. Kardeşini huzurunda yıktırma, yıkarlarsa elleme. Kardeşinin silahına ve elbisesine kimseyi güvendirme.
    Karga bile yavrularını "Beyaz küçüklerim!" diye çağırır. Karı aileyi hem sağlamlaştırır, hem dağıtır. Karı iyiyse aile bunu gösterir.
    Karın iyiyse, düğüne eğlenceye gitme; çünkü sen hergün düğün ve eğlence içindesin. Karın ölürse, atından düşmüş gibi olursun. Karın ölürse, vücudunun yarısı kopmuş sayılır.
    Karınca bile dağ yapar. Karının küçük düşürdüğü erkeği kimse yüceltemez, başkasının küçük düşürdüğü erkeği karı yüceltir. Karısı olmayan genç, gem vurulmamış at gibidir.
    Karısı ölenin, evinin yarısı göçmüş sayılır. Karısı tembel olan kıymetsiz sayılır. Kartal çok saldırırsa, kanadını kırar.
    Kartalı malla eğitirler, malı malla bulurlar. Kavgacı horoz, şişmanlamaz. Kayalı dağda tarla yapılmaz.
    Kaynana da bir zamanlar gelindi. Kaynana kötüyse, gelin de ona kötü gelir. Kedi olmayan yerde fare oynar, durur.
    Kedi yetişemediği ete "Kokmuş!" der. Kel baştan kan çıbanı. Kel keçi boynuz getirmeye gitmiş, boynuzunu koparmışlar.
    Kel keçi suya bakıp kendini görünce, "Dahi çocuğum!" emiş. Kelin olduğu yerde tarağı eline alma. Kemiği güzel gösteren et, eti güzel gösteren elbisedir.
    Kendi deliliğini bilen, deli sayılmaz. Kendi söylediğine gülen delidir. Kendine layık görmediğin şeyi, arkadaşına uygun görme.
    Kendine saygın olursa, insanlar da seni sayar. Kendini akıllı gören, deli sayılır. Kendisi bilmese bile, söyleneni dinleyen kişi deli sayılmaz.
    Kendisine bir öküz verdiğin kişi sana ödünç öküz vermiyor. Kendisine kur yapılmayan kızı nişanlı tutma. Kendisini genç göstermeye heves eden yaşlı maskara olur.
    Kılıcın kestiği yer iyileşir, dilin kestiği yer iyileşmez. Kırağı düşmeden, kar yağmaz. Kıskanç insan, gizli düşmanıdr.
    Kısmet gelecek olurse iplik bile getirir, gidecek olursa demir zincir dahi tutamaz. Kısmet sabahları erken dağıtılır. Kısrak ölürse tay bırakır, aygır ölürse gübre bırakır.
    Kış ateşi tatlı olur. Kış gecesi çok değişir. Kış sineği çok ısırıcı olur.
    Kıtlık akrabayı unutturur. Kıtlık yılanı deliğinden fırlatır. Kız alırsan öğrettiğine, dul alırsan bildiğine gider.
    Kız iyiyse, komşusu onu geli yapmak ister. Kız olduğun müddetçe ğul sahiplerinin gelini sayılırsın. Kız kendsini doğurmayanların misafiridir.
    Kızı alırlar, erkeği değil. Kızı olanın, evinin çatısı güzel görünür. Kızına söyle gelinine, dolaylı duyur.
    Kibirlendiğin kişi sana da kibirlenir, alay ettiğin seninle alay eder. Kibirlenmek deli işidir. Kibirliliğe itibar ediyorsan deveye git.
    "Kimin başı ne güzeldir?" diye sorduklarında kamşumbağa kendi başını göstermiş. Kitap ilmin anahtarıdır. Kocası beceriksiz olanın karısı da beceriksiz olur.
    Kocası çalışan elek dikmez. Komşuyla ağız kavgası yapan, kendini ucuz düşürür. Komşuyla küs olmaz.
    Komuş, komşunun koruyucusudur. Komşunu yerme, ailene hakaret etme. Komşunun komşusu, komşu olur.
    Komşuya değer vermeyen, kendisini değersiz kılar. Konuk sahibesinin genci, misafiri çok sever. Konuk sahibesinin yeme payı olmaz.
    Konuk sahibi misafirin hizmetkarıdır. Konuşana değil, bilene bak. Konuşursan az söyle, söyleneni ifa et.
    Konuşmasını bilmeyen, yumrukla vuran gibidir. Konuşmayan kişi, insanı kocatır. Koşan geyiğin bile ağrısı olur.
    Kömür ateşten çıkar. Köpeğe kemikle vurursan canı yanmaz. Köpeğe vurursan daha beter olur.
    Köpeğe yedirdiğin ziyan olmaz. Köpeği değnekle öldürürler. Köpeğim ısırmaz, atım tekme atmaz deme.
    Köpeğim kuduz dersen onu öldürürler. Köpeği başı ağrıyınca ot yer, yılanın başı ağrıyınca yolun üsütne yatar. Köpeğin hatırı yoksa da sahibinin hatırı vardır.
    Köpeğin kuyruğuna basarsan ısırır. Köpeğin saldırdığı yerde birşey var demektir. Köpek de, domuz da doğuruyor amma terbiye edemiyor.
    Köpek diliyle kendini tedavi eder. Köpek gibi çalışırsın, bey gibi yersin. Köpek korktuğunu gözünde anlar.
    Köpek öfkesini domuzun üzerine atar. Köpek yorulacak olursa, ota gidenlerle gider. Köpek geçidi geçen ata imrenir.
    Köpekle kedi dost oldular. Kötü ağızlı kadın kocayı tez yaşlandırır. Kötü bitki dibine döker.
    Kötü gelin evde olan kötü havadisi dışarı taşır. Kötü günde yanında bulduğun arkadaş, öbürleri yardımıcıdır. Kötü kadın ağıtçı olur.
    Kötü kadın mahalleyi birbirine katar. Kötü kardeşten iyi arkadaş daha iyidir. Kötü karı kendisine darılınacağını anlayınca kendisi önce başlar.
    Kötü karı misafire yemek yedirmez. Kötü karı erkek kocatır. Kötü karının yapmayacağı şey yoktur.
    Kötü karısı olanın evine gitme. Kötü karıyı, yedi düşman mahallesi konu edinir. Kötü oğul aileyi yok eder.
    Kötü oğul babasına ayıp getirir. Kötü oğul insanı külde oturtur, kötü kız insanı topluma sokar. Kötü olmadığı yerde iyi yoktur.
    Kötülenen kişiye misafir ol. Kötülüğün fazlası olur, iyiliğin sınırı yoktur. Kötülük olanda iyilikte bulunur.
    Kötülük yapan, kötülük bulur. köyde varsa, sen de var demektir. Köyü çakallar basarsa, köpekler sevgili olur.
    Köyün büyük beyinden, köyün öküzü daha iyidir. Kuma kem gözle bakarlar. Kurbağalar öterse yaz geldi demektir.
    Kurdun girmediği derede et bol olur. Kurdun yemediği şeyi de üstüne atarlar. Kurşun geliyorum demez.
    Kurt kocayınca köpeklerin oyuncağı olur. Kurt koyununu kapabileceği çobanı çobanı, şapkasının tepesinden bilir. Kuşu yükselten kanat, insanı yücelten akıldır.
    Küçük çocuğun babası olmasa da zararı yok, annesini kaybetmişse problemdir. Küçük çocuğun kararı, padişahın kararından güçlüdür. Maharetle bilgi kardeştirler.
    Mahsul ambarına konuncaya dek senin değildir. Malla satın almadığın kişi gerçek insandır. Malı artan, eksildiğini bilmez.
    Malına kıymet veren, kişiliğini ucuzlatır. Mide boşsa, ayak açılmaz. Mide, insanın düşmanıdır.
    Mide seni sokar, akıl seni çıkarır. Midede varsa, ayak yol alır. Misafir çocuk dahi olsa, büyük misafirmiş gibi davranılır.
    Misafir esnemeye başladı mı, yemeği yedir ve yatır. Misafir gelirse kısmet beraber gelir. Misafir hazır ama misafir sahibi hazır değil.
    Misafir kabulü, uğurlamaktan iyidir. Misafir üç gece kalırsa, aileden olmuş olur. Misafire güler yüz göstermek, onuruna öküz kesmekten iyidir.
    Misafiri çok olanın çocukları acıkmaz. Misafiri getirmeyi biliyorsan, ağırlamasını da bil. Misafiri giyimine göre karşılarlar, aklına göre uğurlarlar.
    Misafirin delisi, etin göğüs kısmını yer. Misafirin gelmesi kendisine, gitmesi misafir sahibine aittir. Mülkün şımarttığı kişi, kardeşlerini unutur.
    Mutlu evin köpeği ot otlar,mahvolacak evde karı karı hırsızlık yapar. Ne zaman olsa bir eş bulursun, bulamayacağın annedir. Nefret edilen erkek, ölüm gibi acıdır.
    Nefret ettiğin kardeşten, kalbi temiz arkadaş daha iyidir. Oğlunu şımartma, kızına kahretme. Oğlunu yiğit, kocasını güzel görmeyen kadın yoktur.
    Oğlunun gözü kör olsa dahi anne onu sağlam görür. Oğul evin direği, kız evin süsüdür. Oğul gözkapağı, kız kaştır.
    Oğul iyiyse, gelin de iyidir. Oğul kemik, torun ilik gibidir. Oğul soyuna, kız başkalarına aittir.
    Okumanın gecikmesi yoktur. Okumuş ama üflememiş.(Okuduğunu değerlendirmemiş) Ordunun geçtiği yol, çekirge salgınına uğramış bahçe gibidir.
    Orduya yemek yediren, yemek ayrımı yapmaz. Orman marangozun ahbabıdır. Ot kıvrık olursa ekin bol olur.
    Otlatmak çobanın rüyasıdır. Otu gür, ekini çok olanın acelesi olmaz. Oturanın payını giden getirir.
    Otururken seni görmeyen, ayağa kalksanda seni görmez. Ovadaki yaprakla evdeki yaprak birbirine benzer. Öfkeli olan yarım akıllıdır.
    Öğrenmediğin şeye solak gelirsin. Öküzde güçlü ama yakalanıp arabaya koşuluyor. Öküz olacak, buağılığından belli olur.
    Öküz ve inek birbirlerine ayağa kalkarlar. Öküz yaşlanınc buzağıların arasına katarlar. Öküze boynuzu yük gelmez.
    Ölçerek yapmak en iyisidir. Öldürülecek kişiye bile söz verilir. Ölümü yaklaşan yeni huylar edinir.
    Ön sözü bilmezsen, son sözü de bilmezsin. Ördek suda boğulmaz, çoban köpeğini kurt götürmez. Övünen komşu, baş ağrısıdır.
    Özen gösterdiğin sana özen gösterir. Özenerek tarla sürersen, mahsülün bol olur. Para sayılmadan alınmaz.
    Parası çok olan, hırsızlıktan korkar. Parası çok olan, pinti olur. Parası çoksa, deli de beydir.
    Parayı annen verse dahi say. Parayı kör de iyi görür. Parmak uçları bir değil ama birlikte iş görürler.
    Pembe yüzlü olan değil, iyi huylu olan makbuldur. Perçeme ak düşünce gençlik kalmadı demektir. Peyniri yaşken sıkarlar, kızı sıkarak eğitirler.
    Pis ev, erkeği kocatır. Puhu kuşuda güvericn çıkaracağım diye ümit eder. Ruha hoş gelen, göze güzel görünür.
    Rüzgarı olmayan soğuk soğuk sayılmaz, öksürüğü olmayan hastalık hastalık sayılmaz. Saadet kadınla beraber gelir. Sabah gelen misafiri ağırlamak kolaydır.
    Sabah sisi, iyigün getirir. Sahibinin hatırı için köpeğe birşey denmez. Sakal ağardıktan sonra geri kararmaz.
    Salyangoz çıktığı kabuğa bakınca dudak büküp alay etmiş. Sana düşman olan, ismini çirkin bulur. Sana vurana sen de vurmazsan, elin var mı yok mu bilinmez.
    Sarımsak 7 derde şifadır. Savaşı başlatan başına bela getirir. Savaşçı muharede ölürse ailesi ağlar ama silahını kaybederse bütün halk ağlar.
    Savaşta ödünç olarak kılınç verilmez. Sen kama isen, ben de topum. Seni boşayanla öldüren birdir.
    Seni çağıran senden küçük de olsa dön. Seni düşünmeyene derdini söyleme. Seni götüren su, beni de götürsün.
    Seni hesaba almayana, derdini söyleme. Seni öldüren düşman, mezara koyansa kardeşindir. Seni seven kusurunu sana gösterir, sevmeyen arkandan başkalarına anlatır.
    Seni seven seni canı gibi zanneder. Seni seveni sen de sev. Seni sevmeyen ayağına, seven başına bakar.
    Seni sevmeyen seni kötüler, sevense metheder. Seni sevmeyen kafanı sepet gibi görür. Seni sevmeyen, ayağını dar ayakkabıya sokar.
    Seni sevemeyenin gözünde kazık gibi olursun. Senin için üzüntü duymayana ağrını söyleme. Setenya çiçeği açınca ot biçme zamanıdır.
    Setenay çiçeği uç verince, bir dilim dahi tarlaya sürme. Sevdiğinle ateşe girersin. Sevdiğin karınsa, zorluğu hissetmezsin.
    Sevdiğinle acı yesen dahi balsuyu gelir. Sevgi ateş değildir, yandığı zaman söndüremezsin. Sevgi kuvvetle alınmaz.
    Sevgi oyuncak değildir, oynamaya kalkma. Sevgi satılmaz ve satın alınmaz. Sevgi zafer kazandırır.
    Sevginin kökü, temiz kalpliliktir. Sevilmek istiyorsan iyi çalış. Sevinç ve keder, birbirini takip eder.
    Sevmediği işe gönül, kör gibi bakar. Sevmediğin bin kişinin yaptığı şeyden, bir arkadışının yaptığı daha dokungandır. Sıcak yağmur bol ot, sıcak çiğ, bol ekin getirir.
    Sıkıntı doğum yapmış, çatlatıcı dert doğurmuş. Sofrayı kurmak misafir sahibine ait, gerisi misafirin işidir. Soğuk suyun altından sıcak su çıkmaz.
    Son akıldan ziyade, önce gelen akıl iyidir. Sonra demeden iş yap. Sonradan gelen aklın faydası yok.
    Soracak kimseyi bulamazsan, şapkanı yere koy ve ona danış. Soran aldanmaz. Soysuzu terkine alırsan, seni attan atar.
    Sözünü iş yapış tarzınla güzelleştir. Sözü açık olanın yüzü ak olur. Sözü başıboş bıraktıktan sonra arkasından kement atma.
    Sözü çok söylersen kokar. Sözü edilen ölmüş sayılmaz. Su canın yarısıdır.
    Su geçidine varmadan, paçaları sıvama. Su içirmeyen yemek, insana et bağlamaz. Su kenarında oturan, geçit yerini bilir.
    Su akacağı yolu kendi bulur. Su kıyısında oturan, yüzmede usta olur. Susayınca su tatlı gelir, sevdiğim sana güzel gelir.
    Sülalesi olmayan talihsiz sayılır. Süt ve süt mamullerinin olmadığı yerde bereket olmaz. Talihi güzel olanın 8 kıskananı vardır.
    Talihi iyi olanın köpeği, ot koklar. Talihi olmayanın eşeğini itler yer. Talihli insana iki dost birden gelir.
    Talihsiz olanı, deve üstünde de olsa, köpek ısırır. Tanımadığın kişiye kalbindekini söyleme. Tanınmadığı yerde elbiseye, tanındığı yerde akla önem verirler.
    Tarlaya ne kadar bakarsan, değeri o kada artar. Tarlayı derin sürenin ürünü bol olur. Tarlayı vaktinde süren ve ekenin harmanı bol olur.
    Tedavisi olmayan hastalık yoktur. Tek ağaç orman olmaz. Telaşlı kişi çabuk yaşlanır.
    Tembel kadın çok doğurur. Terbiye edilmemiş insanla, terbiye edilmemiş köpek birdir. Terbiye, zayi olmayacak mülktür.
    Terbiyeli, becerekli kızın kur yapanı çok olur. Terbiyesiz kız, aileyi mahveder. Terkine aldığın, eyeri senden alır.
    Teyze anne, hala baba gibidir. Tilki çok aç olunca gölge arar. Tilki yavaş gidiyorsa avlanıyor demektir.
    Tilki yedi kurdu kandırır. Tilkinin derisi, tilkinin düşmanıdır. Topal ördeği ve kurt yavrsunu eğitemezsin.
    Topluma girmek mesle değil, çıkmasını bilirsen. Toprağa bir verirsen, sana geri yüz verir. Toprağı iyi işlersen, ambarın dolu yapar.
    Toprağın iyi yeri de, kötü yeri de vardır. Topraktan daha zengin şey yoktur. Toz toprak yolda ot biçmezler, yıldırım çarpmış ağaçta yaprak olmaz.
    Turnanın yavrusu yoksa sıradan kuş sayılır. Tuzdan evi olan da tuza muhtaç olur. Usulüyle iş yapmayanın işi tez bitmez.
    Utanması olanın nasibi de vardır. Utanması olmayandan daha kıymetsiz yoktur. Utanmayan yeni gelin, onuruna koyun kesilen kişiden korkar.
    Uyku ve ümit ata mirasıdır. Uykucu erkek kadını kurutur. Uyuyan ayıyı uyandırma, korkusuz kişiyi kızdırma.
    Uzak yerden gelen misafir, yakın yerden gelenden daha değerlidir. Uzun süre hasta olan huysuz olur. Ünlü erkeğin ünlü oğlu olmaz.
    Ürkek at, set başlı olur. Ürkek olan çabuk eğitilir. Ürkmeyen at, iyi at değildir.
    Üvey anne kardan daha soğuk, sofradan daha acıdır. Üvey anneye senin aptığın az, kendisinin yaptığı çok gelir. Üzengini tutan baban dahi olsa, ata bin.
    Üzüntüsü olmayanı su dahi şişmanlatır. Vakit altından altından daha kıymetlidir. Vaktinin geçirdiğin şeyin arkasından yetişemezsin.
    Varlığı olan bir köyü ağırlar, olmayan anasını ağırlayamaz. Vebadan kurtulanı karın ağrısı öldürmüş. Vuracak olan sopa bulur.
    Yabani keçinin eti tatlı olur. Yağmladığın kişi seni yağmalar. Yağmur toprağa can verir.
    Yağmur yağan yerde, gök gürler. Yalancının sözü, kum üstünde yazılıdır. Yalancı oğul, annesini hep güldürecek şeyler söyler.
    Yalvardığını bırak, sana yalvaranla evlen. Yangından sonra suya gitmezler. Yanında iyilik bulunmazsa, kuru güzellik birşey ifade etmez.
    Yalnız ağaç, rüzgardan korkar. Yalnızlık, talihsizliktir. Yapandan ziyade, bakan daha ustadır.
    Yaptığın iyiliği başa kakma. Yardıme den komşusu olan, iyi talihli sayılır. Yarının bıldırcınındansa, bugünün serçesi.
    Yaşadığın müddetçe ümit edersin. Yaşlanan çocuk gibi olur. Yaşlanan hep hikaye anlatır, dinlemezsen küser.
    Yaşlananın yüreği kaldırmaz. Yaşlı ağaç dururken, gen ağaç devriliyor. Yaşlı arpa biçim zamanı bile üşür.
    Yaşlı hata ederse, genç talihsiz olur. Yaşlı hep uyuklar, çocuk hep oynar. Yaşlı olmayan evde, ağlama sesi çok olur.
    Yaşlı öküzün yevmiyesi, bir tosuna bedeldir. Yaşlı ve küçük çocuğun olmadığı yerde mutluluk yoktur. Yaşlılıkla çürük odun ateşi birbirine benzer.
    Yaşlılıkta yemek vücuda dokunur. Yaşlının dediğini yap, gencin yaptığını ye. Yaşlının sözü, gencin aklını yener.
    Yaşlının yolu kesilmez. Yaşlısı olanın, kuralları da vardır. Yaşlısına saygısı olmayanın, kendisine de saygısı yoktur.
    Yaşlısının dinleyenin işi ilerler. Yaşlıya iltifat et, gence güvence ver. Yaşlıyı hoş tutanı, insanlar sever.
    Yaşlıyı öv, genci al. Yavuz kadın, erkeği kocatır. Yaz fukranın cennetidir.
    Yaz kendini kışa hazırlar. Yaz yağmuru, yediye bölünmüştür. (Azar azar yağar) Yazdan erken ekersen, kışın zamanında yetişir.
    Yazın bir günü, kışın bir haftasına bedel. Yazın uyuyan, kışın ağlar. Yelin getirdiğini, su götürür.
    Yemek kaşığını elinde tutana, yedi kara köpek umut besler. Yemek yapmasını bilmeyen, yağa su katar. Yendiğin kişi, kişi kırgınlığa uğrar.
    Yeni aile, umutsizliğe çabuk düşer. Yeni eskir, eski gider. Yeni evlenenle, biryerden yeni dönen kişinin önüne çıkma.
    Yeniyi öğren, eskiyi unutma. Yeryüzünden daha ağır şey yoktur. Yılanın soktuğu kişi şişer.
    Yılanın yaptığı yaptığı kötülük, kendisinin ölümüne neden olur. Yiğitlik yaşlıya, tellalıklık gence düşer. Yiğitlikte önce akıl gelir.
    Yiyeceğini kötüleyen kişinin sofrasında yemek yeme. Yiyeceksiz toplantı, sıkıntılı olur. Yiyene imrenme, iş yapana imren.
    Yoğurt dilenene, tuz vermezler. Yokuş olmayan yerde, iniş vardır. Yol arkadaşın yoksa, bir hafta arkadaş bekle.
    Yolcu yolda kalmaz. Yolculukta taşınan yiyecek, insana yük gelmez. Yoldaşın korkaksa, ayıyla boğuşma.
    Yumuşak söz kalbi yumuşatır. Yüz kalbin aynasıdır. Yüze karşı övgü, arkadan yapılan yergi gibidir.
    Zahmetle kazandığın tatlı olur. Zamanında yapılan şey gibi yoktur. Zamanında yapılan şey mutluluk getirir.
    Zamansız misafir, insanı korkutur. Zengini mal sevindirir, fukarayı evlatları. Zengin uyuyamaz.
    Zengin yeni elbise giyince "hayırlı olsun!", fakir yeni elbise giyince "nereden buldun?" derler. Zenginin çok olduğu yerde fakir de çok olur. Zenginin hastalığıyla, fakirin perişanlığı çabuk duyulur.
    Zenginin horozu da yumurtlar. Zenginin parası, fakirin çenesini yorar Zora düşen, düşmanın da olsa, yardım et.
         
    Araştırma .... : Nurullah KARAKAŞ

    NOT...: Bu sayfada yer alan atasözleri, aşağıda linki bulunan Genç Beyin dergisinin izniyle yayınlanmıştır. Telif hakları kapsamına girecek şekilde kullanmak isteyenlerin, ilgili adresten izin almaları gerekmektedir.



    Kaynak ...:
    Genç Beyin Dergisi. Sayı, 79, 80, 81
    http://www.gencbeyin.org/